Məzmuna keç
politics

Ukrayna Siyasəti: İdarəetmə və Konstitusiya Çərçivəsinə dair Bələdçi

Əsas — Ukrayna 1996-cı ildə qəbul edilmiş konstitusiya ilə tənzimlənən çoxpartiyalı sistemə malik yarı prezident respublikası kimi fəaliyyət göstərir. Siyasi struktur Ali Rada tərəfindən qanunvericilik orqanı və Nazirlər Kabineti tərəfindən icra qolu kimi müəyyən edilir.

Ukraynanın siyasi mənzərəsi çoxpartiyalı sistem daxilində fəaliyyət göstərən yarı prezident respublikası ətrafında qurulub. Əsas hüquqi çərçivə 28 iyun 1996-cı ildə qəbul edilmiş Konstitusiya ilə müəyyən edilib. Bu sənəd əsas insan hüquqlarını və azadlıqlarını qoruyan plüralist siyasi sistemə mandat verir, 1-ci maddə isə Ukraynanı suveren, müstəqil, demokratik, sosial və hüquq əsaslı dövlət kimi təsis edir. Maddə 5-ci daha sonra milləti respublika kimi müəyyən edir və 15-ci maddə sosial həyatın siyasi, iqtisadi və ideoloji müxtəliflik prinsiplərinə əsaslandığını təmin edir.

Qanunvericilik hakimiyyəti Ukrayna parlamentində, ali qanunvericilik orqanı kimi fəaliyyət göstərən Ali Radada verilir. İcra hakimiyyəti Prezidentlə birlikdə 1996-cı il tarixinə qədər səlahiyyəti birgə həyata keçirən Nazirlər Kabineti tərəfindən həyata keçirilir. Xalqın suverenliyi prinsipi Konstitusiyada təsbit olunub və xalqın suverenliyin daşıyıcısı və yeganə güc mənbəyi olduğunu, onu birbaşa hökumət orqanları və yerli hökumət vasitəsilə həyata keçirdiyini bildirir.

Konstitusiya Təkamül və İdarəetmə Strukturu

Konstitusiya çərçivəsi bir neçə əhəmiyyətli transformasiyadan keçib. 1991-ci ildə müstəqillik əldə etməzdən əvvəl, siyasi sistem Ukrayna Kommunist Partiyası tərəfindən idarə olunan tək partiyalı sosialist-respublika çərçivəsi altında fəaliyyət göstərirdi. Müstəqillikdən sonra parlament komissiyası çoxpartiyalı sistem və milli azlıqlar üçün qanunvericilik zəmanətlərini qəbul edən yeni bir konstitusiya hazırladı. 1996-cı il konstitusiyası prezidentin güclü bir baş nazirlə birgə yaşamasını tələb edən yarı prezident idarəetmə formasını müəyyən etdi. Bu struktur 2004-cü ilin dekabrında 2004-cü il prezident seçkiləri böhranını aradan qaldırmaq üçün əlavə düzəliş edilib, lakin Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi 2010-cu ilin oktyabrında konstitusiyaya zidd olaraq bu 2004-cü il düzəlişlərini ləğv edib. Daha sonra parlament 21 fevral 2014-cü ildə 386 deputat tərəfindən sadələşdirilmiş prosedur çərçivəsində təsdiq edilmiş 2004-cü il düzəlişlərini bərpa etmək üçün qanun qəbul edib.

Son dəyişikliklər Ukraynanın strateji beynəlxalq istiqamətini əks etdirir. 21 fevral 2019-cu il tarixində Konstitusiyaya Avropa Birliyi və NATO-ya üzvlük üçün strateji kursla bağlı normaların preambula və Əsas Qanunun üç maddəsi çərçivəsində təsbit edilməsi üçün dəyişiklik edildi. Bundan əlavə, 3 sentyabr 2019-cu il tarixində yeni dəyişikliklər, səsvermə nəticələri və ya parlamentdə verilən açıqlamalar istisna olmaqla, Ali Radanın deputatları üçün parlament toxunulmazlığını ləğv etdi, eyni zamanda təhqir və ya böhtana görə məsuliyyəti qorudu. Bu dəyişikliklər 1 yanvar 2020-ci ildə tam qüvvəyə minib.

Ərazi vəziyyəti və siyasi mürəkkəblik

Ukrayna daxilindəki de-fakto siyasi vəziyyət xarici hərəkətlərlə əhəmiyyətli dərəcədə mürəkkəbləşib. 2014-cü ildə Krımın və 2022-ci ildə Donetsk və Luhanskın Rusiya tərəfindən ilhaq edilməsi həmin ərazilərin siyasi coğrafiyasına və inzibati reallığına dərin təsir göstərib. Bu tədbirlər Konstitusiyanın 1-ci maddəsində müəyyən edilmiş ölkənin suveren və müstəqil statusu üçün böyük bir çətinliyi təmsil edir.

Davam edən siyasi inkişaf icra, qanunvericilik və məhkəmə şöbələri arasında dinamik qarşılıqlı əlaqəni əhatə edir. Konstitusiya demokratik respublika üçün aydın bir çərçivə təmin etsə də, bu qanunların praktiki tətbiqi davam edən siyasi danışıqlara və konstitusiya təfsirinə tabedir. Millət daxili islahatları və xarici geosiyasi təzyiqləri idarə etdikcə, hazırkı siyasi sistem təkamül etməyə davam edir.

Ukrayna siyasi sisteminin əsas elementlərinə aşağıdakılar daxildir:

  • Ali qanunvericilik orqanı kimi Ali Rada.
  • Yarı prezident hökumət strukturu.
  • Demokratik konstitusiya çərçivəsində fəaliyyət göstərən çoxpartiyalı sistem.
  • AB və NATO üzvlüyünə sadiqlik.
  • Anneksiyaların etiraz etdiyi ərazi bütövlüyü.

Ukraynanın siyasi çərçivəsi konstitusiya adaptasiyasında mürəkkəb bir tədqiqat olaraq qalır; bu, yaradılmış respublika prinsiplərini inkişaf edən geosiyasi reallıqlar və davam edən qanunvericilik islahatları ilə balanslaşdırır.

Bu məqalə bir neçə xəbər mənbəsi əsasında süni intellekt dəstəyi ilə yazılıb və redaksiya prinsiplərimizə uyğun olaraq redaktorlarımız tərəfindən yoxlanılır. Redaksiya standartları · Məlumat ötür və əlaqə

Bu yazı necə idi?

Şərhlər 0

İlk şərhi siz yazın

Bizimlə əlaqə

← News Ukraine Ana səhifə
News Ukraine Yeni yazıları e-poçtla alınYeni məzmunu e-poçtla almaq üçün abunə olun. İstənilən vaxt çıxa bilərsiniz.
Bu faydalı oldu?Dostlarla və sosial şəbəkələrdə paylaşın